Delfin i jego człowiek

W mediach często nagłaśniane są sytuacje, gdy delfin ratuje pływaka bądź rozbitka przed pojedynczym rekinem. Niektórzy ludzie uznają to za dowód na poparcie tezy, iż walenie są zdolne do myślenia abstrakcyjnego, jednakże nie potwierdzono tego naukowo.

W poniższym poście poruszam kwestię kontaktu delfina z człowiekiem. Najpierw podaję przykłady pro-ludzkich zachowań poszczególnych przedstawicieli tegoż gatunku walenia z licznymi wizualizacjami, następnie przechodzę do wyjaśnień, dlaczego zwierzęta tak zrobiły.

Zawarłam tu tylko przyjemne informacje, celowo pominęłam fakty na temat okrutnych zachowań waleni oraz sposobów pozyskiwania zwierząt do celów naukowych lub rozrywkowych – o mniej lub bardziej smutnych rzeczach będą dwie kolejne notki z cyklu o delfinach. 

Pływając z delfinami

Delphinus-salvator

Delfiny są znane ze swych skłonności do ratowania ludzi oraz wszelkich zwierząt. Oto przykłady:

  • W 1943 roku delfin wypchnął na powierzchnię wody młodą kobietę, która straciła przytomność w wodach nieopodal Florydy.
  • W 1966 roku grupa delfinów eskortowała materac, na którym znajdował się rozbitek – Mahmud Wali.
  • W 1996 roku trzy butlonosy odgoniły rekina, który zaatakował Martina Richardsona. Wydarzenie miało miejsce w Morzu Czerwonym przy Półwyspie Synaj.
  • W 2004 roku stado delfinów otoczyło pierścieniem trójkę ratowników wraz z kilkunastoletnią dziewczynką, odstraszając tym samym trzymetrowego rekina żarłacza białego.
  • W 2007 roku ekipa ratunkowa znajdująca się na pokładzie helikoptera Sea King zauważyła dwa krążące morświny, odnajdując tym samym marynarza, który wypadł za burtę.
  • W 2014 roku brytyjski zawodnik startujący w maratonie Ocean’s Seven Adam Walker podczas przepływania przez Cieśninę Cooka zwrócił uwagę żerującego nieopodal rekina. Drapieżnika odgoniło stado dziesięciu delfinów, wśród których były samice z delfiniątkami.

Delfiny i rybacy

Inia, czyli niewielki delfin słodkowodny występujący w wodach Amazonii, Orinoko, Tocantins w latach czterdziestych XX wieku zyskał wdzięczność mieszkańców osady Mato Grosso. Sprytne zwierzę zaganiało ryby na płytkie wody i pozwalało im uciec na głębsze.

Żródło: Wikipedia

Podobnie zachowują się też delfiny butlonose.

Równie pomocne bywały krewniacy delfinów – orki, które polują między innymi na wieloryby. Przykładem jest Stary Tom, który przez 50 lat służył ludziom przytrzymując linę harpuna, dzięki czemu ranny wieloryb nie mógł holować łodzi.

Towarzysze statków

Jednym z najsłynniejszych delfinów krążących wokół statków jest Pelorus Jack – risso, który przez blisko 25 lat (1888-1912) eskortował parostatki kursujące między portami Wellington i Nelson. Codziennie, przez około 20 minut na odcinku długości 11 kilometrów. Mimo zakazu wydanego przez gubernatora, zwierzę zostało zabite przez norweskich wielorybników. Poniżej widać jedno z niewielu zdjęć samczyka.

Źródło: Wikipedia

A oto przykład z niedalekiej przeszłości. Grupa delfinów swawoląca przed statkiem.

Aktualnie coś takiego można często zaobserwować między innymi u wybrzeży Islandii (Husavik), na Wyspach Kanaryjskich (Gran Canaria) i w Egipcie (Dolphin House Reef).

Pobaw się ze mną

Historii o pływakach, obok których nagle pojawił się skory do zabawy delfin jest mnóstwo. W 1968 samica butlonosa Alfa przez miesiąc gościła w Eupatorii na Krymie, kiedy to podpływała do ludzi i łodzi, pozwalając się karmić i bawić ze sobą. Delfiny w rezerwacie Monkey Mia w Australii również nie stronią od ludzkiego towarzystwa – chętnie witają się z turystami i przyjmują od nich ryby.

Zabawa z delfinem w Portugalii.

Motywacje delfinów

Pożywienie

Delfiny płyną tam, gdzie mają jedzenie – ryby, głowonogi, niektóre gatunki nie pogardzą dodatkowo skorupiakami i małymi ssakami. Należą one do zębowców i swoje ofiary połykają w całości, chwytając je zębami i następnie wsysając. Polują w grupach. Dzięki bardzo rozwiniętemu aparatu echolokacyjnemu (stanowiącego 95% masy mózgu) są w stanie z ogromną dokładnością namierzyć ławice ryb. Techniki łowieckie różnicują się w zależności od miejsca występowania, gatunku oraz pory roku. Zazwyczaj stosują technikę blokowania – jak inie lub delfiny czarnomorskie nie pozwalające ofiarom uciec z Zatoki Bałakławskiej oraz okrążania, polegającą na zaganianiu i ścieśnianiu ławicy, co powoduje ruch spiralny i zatrzymanie ryb w jednym miejscu lub rozbicie jej na kilka mniejszych grup, w efekcie czego nie uciekają one – metoda bardzo lubiana przez butlonosy. Jedną z przyczyn może też być dokarmianie ich przez ludzi.

 Instynkt zachowania gatunku

Jest to zakodowany w mózgu przymus ochrony swojego gatunku i zachowaniu jego liczebności. U waleni jest on rozwinięty wyjątkowo silnie, zaś żaden z nich nie przeżyje, jeśli nie będzie mógł oddychać, do czego potrzebne jest wynurzenie się. Delfin często nie jest w stanie rozpoznać, czy unoszący się na wodzie kształt jest jego krewniakiem czy nim nie jest – stąd słyszy się doniesienia o waleniach, które wypychały z wody kawałki mięsa, drewniane kłody i odgryzione przez rekiny części ciała. W 2013 roku na Morzu Japońskim badacze mieli okazję zaobserwować grupę delfinów długopyskich utrzymujących na wodzie chorą samicę aż do jej śmierci. Zwierzęta te mają odruch unoszenia na wodzie tonących ssaków. Z tym instynktem wiąże też się wiele innych zachowań, do czego wrócę w przyszłości.

Naturalny wróg

Delfiny mają dwóch naturalnych wrogów: orki i rekiny. Na pierwsze z nich natrafiają rzadziej, na ogół też ich nie atakują bez potrzeby, zaś w oceanariach zaobserwowano nawet przyjaźnie i krzyżówki między nimi (głównie wśród przedstawicieli orek karłowatych).

Na zdjęciu: mieszaniec szblogrzbieta i butlonosa, wolphin urodzony w 2005 roku.

Źródło: Wikipedia

Z rekinami jest zupełnie inaczej. Delfiny spotykają je bardzo często i są w stosunku do nich bardzo agresywne, zwłaszcza jeśli w stadzie są samice z młodymi delfiniątkami, będącymi szczególnie narażonymi na atak drapieżnej ryby. Ich reakcję naukowcy widzieli w ośrodku badawczym w Batumi, kiedy to do basenu z butlonosami wpuszczono dwa rekiny tygrysie – ze skutkiem śmiertelnym dla tych drugich. Nic więc dziwnego, że delfiny stają się tak często wybawicielami pływaków.

Zabawa i skóra

Zabawa dla delfinów jest jednym z elementów przystosowania się do wodnego trybu życia. Zachowują w ten sposób sprawność fizyczną oraz doskonalą umiejętności łowieckie. Oddychają podczas wynurzeń towarzyszącym skokom. Typowa dla waleni fontanna to próba oczyszczenia otworu nosowego z wody, która się tam dostała. Zabawom towarzyszy często kontakt z bardzo wrażliwą i ulegającą łatwej stymulacji skórą. Dlatego też lubią być głaskane oraz ocierają się o kadłuby łodzi.

Ujeżdżanie fal

Mknący z dużą prędkością statek tworzy swoiste fale, wykorzystywane przez delfiny do zwiększania swojej szybkości i powodujące przyjemne doznania skórne. Ciesząc się siłą statków, oszczędzają własną energię.

Odruch szacujący

Przyczyną kontaktu delfina z człowiekiem niekiedy jest ciekawość, co świadczy o ich inteligencji. Zwierzę, które za pomocą aparatu echolokacyjnego wykryje coś nieznanego, instynktownie chce to zbadać. Na szczęście, w inny sposób niż używający do tego celu zębów rekin.

Na zakończenie – zabawa delfina z kotem


Bibliografia:

Archiwum stron, BBC http://www.bbc.co.uk/polish/ciekawostki/story/2004/11/041123_dolphins.shtml (dostęp 30 VIII 2015)

Czułe serce delfina w: Rzeczpospolita, dostępny online http://www.rp.pl/artykul/974389.html

Oficjalna strona portalu Dolphin-way, http://www.dolphin-way.com/dolphins-%E2%80%93-the-facts/dolphins-helping-humans/#axzz3kEwJfD1i (dostęp 29 VIII 2015)

Oficjalna strona portalu Delfinaria http://delfinaria.pl/gdzie-jeszcze-spotkasz-delfiny/ (dostęp 29 VIII 2015)

Oficjalna strona portalu Tylko Przyroda, http://tylkoprzyroda.pl/wideo/stado-delfinow-ratowalo-plywaka-rekinem (dostęp 29 VIII 2015)

Oficjalna strona portalu Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Delfinowate (dostęp 29 VIII 2015)

Tenzin-Dolma, Lisa. Uśmiech delfina, Pusty Obłok, Warszawa 1994

Tomilin, Awienir. Wieloryby i delfiny. Wiedza Powszechna, Warszawa 1990

Źródłem wszystkich zdjęć jest portal Wikipedia.


W tytule wpisu nawiązałam do powieści brytyjskiego literaturoznawcy i filozofa C. S. Lewisa pod tytułem Koń i jego chłopiec, opowiadającej miedzy innymi o przyjaźni człowieka i zwierzęcia.

Reklamy

4 uwagi do wpisu “Delfin i jego człowiek

    • Czytałam zarówno ten artykuł, jak i o samych badaniach w jednej z książek poświęconych delfinom. Trochę mnie wyprzedziłaś, bo zamierzałam go wykorzystać w trzecim lub czwartym poście z delfinowej serii. WWF rozbudziło stare zainteresowanie.

      Lubię to

  1. Pingback: O blogu | C'era una prospettiva

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s